Kapalı ve iyi yalıtılmış bir binada pencereyi açmadan temiz hava almanın en verimli yollarından biri ısı geri kazanımlı havalandırmadır. Cihaz, içerideki kirli ve nemli havayı dışarı atarken aynı anda dışarıdan filtrelenmiş taze hava alır. İki hava akımı birbirine karışmadan bir eşanjörden geçer ve atılan havanın ısısının büyük kısmı içeri giren havaya aktarılır. Sonuçta ev ya da ofis sürekli havalanır; pencereyi açarak havalandırmanın aksine ısıtma ve soğutma enerjisinin büyük kısmı içeride kalır.
Isı geri kazanımlı havalandırma nasıl çalışır?
Sistemin merkezinde iki fanlı bir cihaz ve bir eşanjör bulunur. Taze hava salon, yatak odaları ve çalışma alanları gibi yaşam mahallerine verilir. Egzoz havası ise mutfak, banyo ve WC gibi nemin ve kokunun oluştuğu yerlerden emilir. Hava, kapı altı boşlukları ya da transfer menfezleri üzerinden evin içinde bu yönde akar.
İki temel cihaz tipi vardır:
- Duyulur ısı geri kazanımlı (HRV) cihazlar: Yalnızca ısıyı aktarır. Kışın içeride oluşan fazla nemin dışarı atılmasına yardımcı olur.
- Entalpi tipi (ERV) cihazlar: Isının yanında nemin bir kısmını da aktarır. Kışın iç ortamın aşırı kurumasını, yazın ise nemli dış havanın içeri getirdiği nem yükünü sınırlar.
Hangisinin uygun olduğu binanın kullanımına, konumuna ve klima sistemiyle ilişkisine göre değişir. Bunu keşifte birlikte değerlendiriyoruz.
Ege kıyısındaki evlerde nem ve küf
Kıyı kesiminde, özellikle kışın kapalı tutulan evlerde nem, küf ve rutubet kokusu yaygın bir sorundur. Yemek, duş ve nefesle oluşan nem dışarı atılmadığında soğuk duvar köşelerinde, dolap arkalarında ve pencere çevresinde yoğuşur. Kışın dışarıdan alınan soğuk havanın içerdiği nem miktarı düşüktür; bu hava ısıtılarak içeri verildiğinde iç ortamın bağıl nemi düşer ve yoğuşma azalır.
Yazın durum farklıdır. Nemli dış havayı içeri almak tek başına nemi düşürmez; bu dönemde nem alma işinin büyük kısmı klimaya düşer. Bu yüzden kıyıdaki yapılarda havalandırmayı klima ve iklimlendirme sistemiyle birlikte ele almayı öneriyoruz. Aylarca kapalı kalan yazlık ve villalarda ise sistemin düşük kademede çalışmaya devam etmesi, açılışta karşılaşılan ağır rutubet kokusunun önüne geçmeye yardımcı olur.
Nerelerde kullanılıyor?
- Villalar ve müstakil evler: Çok odalı, geniş hacimli yapılarda her odaya dengeli taze hava.
- Daireler: Trafik gürültüsü ya da toz nedeniyle pencerenin rahatça açılamadığı yeni ve yalıtımlı binalar.
- Ofisler ve toplantı odaları: Kalabalık saatlerde karbondioksit seviyesinin yükselmesine ve havanın ağırlaşmasına karşı.
- Okullar ve eğitim alanları: Kışın pencere açıldığında hem ısı kaybı hem de soğuk hava akımı yaşanan sınıflar.
Tasarımda dikkat ettiğimiz noktalar
Kanal güzergâhı ve asma tavan
Cihaz çoğunlukla koridor, kiler, çamaşır odası ya da teknik bir alanın asma tavanına yerleştirilir. Tavan boşluğu dar olduğunda yassı dikdörtgen kanallar veya küçük çaplı spiral kanallar kullanıyoruz. Dışarıyla bağlantı kuran taze hava ve atık hava kanallarını yoğuşmaya karşı izole ediyor, cihazın yoğuşma suyu tahliyesini eğimiyle birlikte planlıyoruz. Bu kanalları ve geçiş parçalarını ölçüye göre kendimiz üretiyoruz; süreci kanal imalatı ve montajı sayfasında anlattık.
Filtreler
Taze hava tarafında genellikle daha ince sınıf bir filtre, egzoz tarafında ise cihazı ve eşanjörü korumaya yönelik kaba bir filtre kullanılır. Polen veya toz hassasiyeti olan kullanıcılar için filtre sınıfını buna göre seçiyoruz. Filtrelerin tavanı sökmeden değiştirilebilmesi için cihazın önüne servis kapağı bırakıyoruz.
Gürültü
Yatak odasında duyulan bir uğultu, sistemin kısa sürede kapatılmasına yol açar. Bu yüzden cihazı yaşam alanlarının dışına koymayı, kanallarda hava hızını düşük tutmayı, gerektiğinde cihaz çıkışlarına susturucu eklemeyi ve askılarda titreşim izolasyonu kullanmayı tercih ediyoruz.
Yaz bypass’ı
Yaz ve geçiş mevsimlerinin gecelerinde dışarısı içeriden serin olabilir. Bypass özelliği olan cihazlar bu saatlerde havayı eşanjörden geçirmeden içeri vererek evin doğal yolla serinlemesine yardımcı olur. Ege’nin uzun geçiş mevsimlerinde bu özellik pratikte işe yarar.
Devreye alma ve bakım
Montajdan sonra her menfezin debisini ölçüp ayarlıyor, taze hava ve egzoz miktarlarını dengeliyoruz. Dengesiz bir sistemde ev sürekli pozitif ya da negatif basınçta kalır; bu da kapı aralıklarında ıslık sesine ve istenmeyen hava sızıntılarına yol açabilir. Teslimde filtrelerin nasıl kontrol edileceğini ve kumandanın kullanımını yerinde gösteriyoruz. Filtre değişimi, eşanjör temizliği ve fan kontrollerini bakım ve servis kapsamında periyodik olarak yapıyoruz.
